niedziela, 27 października 2019

Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych na łódzkich cmentarzach

Przy okazji wizyt na cmentarzach często wodzę wzrokiem po mijanych grobach i nagrobkach. Dzięki temu udało mi się wypatrzeć odklejone czarne tablice i odbite negatywy napisów na głowicach, do których były te tablice przyklejone. W jednym przypadku zaś, z tyłu płyty, po prostu było widać dawne napisy. W każdym z tych przypadków były to napisy w języku niemieckim, stąd mój domysł, że wcześniej wszystkie te płyty znajdowały się na jakichś zlikwidowanych niemieckich, ewangelickich cmentarzach. 
Kiedy zacząłem zgłębiać temat okazało się, że miałem rację. Z relacji i opowieści wielu kamieniarzy dało się usłyszeć, że pozyskiwali oni materiały na nowe nagrobki z dawnych ewangelickich nekropolii, które zostały decyzją władz zlikwidowane. W przypadku Łodzi moje "odkrycia" też nie były żadną nowością, już w 2001 r. ukazał się artykuł, opisujący taką historię, tyle że z cmentarza przy ul. Szczecińskiej (link do artykułu).

Wszystkie poniższe zdjęcia zostały odpowiednio obrócone i odbite, tak aby można było odczytać zachowane napisy. Spróbowałem też odnaleźć jakieś informacje o zmarłych osobach, których tablice nagrobne zostały ponownie wykorzystane. 

Cmentarz św. Anny na Zarzewie

1. na odwrocie tablicy osoby zmarłej w 1974 r.


Hier ruhen in Gott
unsere lieben Eltern
Auguste | Karl      
Abraham
geb. ??ulz | 16.6.1857
24.5.1860 |                 
5.3.1934 |               
Christus ist mein Leben

2. na odwrocie tablicy osoby zmarłej w 1970 r.


Hier ruht in Gott
Meine liebe Gattin
Unsere gute Mutter
Ida Matz 
geb. Lucinska
geb. 8 Mai (?) 1874
gest. 5 Oktober 1925
?? o Wanderer
und bete für ??
ist ??
und betet für ?? 

Znalezione informacje o zmarłej:
Ida Matz (Mac/Muc) zd. Łuczyńska była żoną Jana Matz (Mac/Muc), robotnika. Mieli co najmniej piątkę dzieci:
- Idę (ur. 1893 r. - zm. 19.04./1.05.1893 r. w Łodzi [akt 693/1893, Łódź, św. Krzyż]), 
- Jana (ur. 21.09/2.10.1894 r. w Łodzi [akt 3156/1894, Łódź, św. Krzyż] - zm. 23.11/5.12.1896 r. w Łodzi [akt 2701/1896, Łódź, św. Krzyż]), 
- Zygmunta (ur. ok. 1897 r. - zm. 15/28.09.1901 r. w Łodzi [akt 2423/1901, Łódź, św. Krzyż]),
- Martę (ur. 1/13.07.1899 r. w Łodzi [akt 6428/1899, Łódź, św. Krzyż]),
- Helenę (ur. 21.11/4.12.1901 r. w Łodzi [akt 6437/1901, Łódź, św. Krzyż]).

Nagrobek pochodził najprawdopodobniej z Łodzi.

3. na odwrocie tablicy osoby zmarłej w 1979 r.


Marie + Josef
Oppelt 
* 23.12.1864 | * 24.8.186?    
+ 15.9.1936 | + 17.10.19??
Ruhet in Frieden

Cmentarz komunalny Doły

1. brak powtórnie wykorzystanej tablicy


Hier ruht in Frieden
?? unvergessliche
Ma?? Ahneht
Geb. am ?? September 1882
Gest. am 11. Juni 1928
?? und arbeit war
Dein Leben
Ruhe hat Dir Gott gegeben

Cmentarz na Mani

1. brak informacji co do powtórnie wykorzystanej tablicy

Zdjęcie dzięki uprzejmości p. Hanny Szurczak
Hier ruht in Gott
der ??händler
Emil Ko??
geb. 5. August 1859
gest. 5. April 1913
Ruhe in Frieden

Cmentarz przy ul. Szczecińskiej

1. na odwrocie płyty osoby zmarłej w 1985 r. (?)

Źródło: https://lodz.naszemiasto.pl/nagrobki-z-odzysku/ar/c1-5316493
Anna Pieper
geb. Will (?)
* 31.1.1871 + 13.12.1940
Wilhelm Pieper
* 28.10.1901 + 19.9.1929
Zu früh für uns doch Gottes Wille



Jeżeli też zauważyliście takie tablice albo negatywy dawnych napisów koniecznie zróbcie im zdjęcie, spróbujcie odczytać i przekażcie informację o tym gdzieś dalej. Już raz te nagrobki "zniknęły", nie pozwólmy aby stało się to ponownie.

Jeżeli natomiast nie jesteś w stanie odczytać napisów, nie masz jak opublikować o tym informacji, albo chciałbyś to zrobić anonimowo - skontaktuj się ze mną.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz