Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych: Błaszki - cmentarz ewaneglicki

1. na odwrocie płyty nagrobnej osoby zmarłej w 1971 r.

 geb. B
geb. d. 29
gest. d. 2

Ruh 

Weronika Oleszczak (1889-1921) i jej nagrobek

W trakcie ostatnich wakacji miałem okazję objechać kilka wiejskich cmentarzy z obszaru województwa łódzkiego, na których powinni być pochowani moi przodkowie oraz krewni. Jednym z takich miejsc były Wrzeszczewice (pow. łaski, gm. Łask) gdzie w latach 20-tych i 30-tych XX w. zamieszkiwali moi pradziadkowie Jan Dzierbicki (1896-1965) i Zofia z d. Oleszczak (1896-1972) wraz z dziećmi. W okolicy żyli także rodzice wymienionej Zofii oraz jej rodzeństwo, była zatem realna szansa odnalezienia na tamtejszym cmentarzu jakichś rodzinnych grobów.

Cmentarz we Wrzeszczewicach zlokalizowany jest poza wsią przy drodze prowadzącej ze wsi w kierunki wsi Kiki. Jest to nekropolia stosunkowo młoda, została założona najprawdopodobniej w 1920 r. (lub niewiele później) kiedy to erygowano samodzielną parafię we Wrzeszczewicach. Wcześniej mieszkańców okolicy grzebano na terenie cmentarza w Borszewicach. Dlatego też odwiedzając cmentarz we Wrzeszczewicach nie spodziewałem się żadnych wiekowych rodzinnych nagrobków, miałem jednak nadzieję, że uda się odnaleźć jakieś z okresu międzywojnia.

Szlachta powiatu szadkowskiego w “Alfabetycznym regestrze obywateli” z 1792 r.

Drodzy Czytelnicy,

z radością i dumą informuję, że nakładem Wydawnictwa Primum Verbum ukazała się moja debiutancka książka Szlachta powiatu szadkowskiego w "Alfabetycznym regestrze obywateli" z 1792 r. 

Rejestr ukryty w zbiorach AGAD-u, w jednej z ksiąg ziemskich i grodzkich sieradzkich, początkowo miał być tematem do niewielkiego opracowania, które mogłoby się ukazać na łamach jednego z naukowych czasopism. W miarę jednak docierania do kolejnych dokumentów i publikacji szybko okazało się, że zebrany materiał znacząco przekracza objętościowo wszelkie normy artykułu. W efekcie, po blisko czterech latach pracy, zgromadziłem na ponad 350 stronach bogaty zbiór informacji dotyczący 316 osób wymienionych w Powiatu szadkowskiego regestrze obywateli alfabetycznym. Całość pracy obejmuje jednak ponad 2.700 osób, a indeks geograficzny wymienia niemal 320 miejscowości.

Publikacja jest możliwa do nabycia za pośrednictwem Wydawnictwa Primum Verbum w wersji książkowej oraz jako e-book (wszystkie linki poniżej). Można się z nią także zapoznać w Bibliotece Narodowej w Warszawie, Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego w Łodzi, a także w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Sieradzu oraz Miejskiej i Gminnej Bibliotece Publicznej w Szadku.

Zachęcam wszystkich do lektury!

Link do Wydawnictwa: Szlachta powiatu szadkowskiego (Primum Verbum)

Link do Allegro: Szlachta powiatu szadkowskiego (Allegro)

Linki do e-booka: Szlachta powiatu szadkowskiego (Książkowo), Szlachta powiatu szadkowskiego (ebooki.swiatczytnikow.pl), Szlachta powiatu szadkowskiego (upolujebooka)

Link do lubimyczytać: Szlachta powiatu szadkowskiego (lubimyczytać)

Na cmentarzach ziemi sieradzkiej

Cmentarze skrywają wiele wyjątkowych, nierzadko bardzo starych nagrobków – nie tylko osób zasłużonych, lecz przede wszystkim zwykłych mieszkańców okolicznych miejscowości. O wiele z takich mogił nie ma już kto dbać, czy wnieść opłaty za miejsce na cmentarzu. Z każdym rokiem stare, zaniedbane nagrobki znikają z powierzchni nekropolii.

W trakcie swoich genealogicznych podróży po ziemi sieradzkiej odwiedzam tamtejsze cmentarze i poza poszukiwaniami przodków fotografuję groby, które z jakiegoś powodu zwrócą moją uwagę i zaciekawią. Pomyślałem, że warto szerzej zaprezentować wybrane przeze mnie mogiły z cmentarzy ziemi sieradzkiej, uzupełnione o krótkie biogramy pochowanych tam osób. W tym celu na łamach kwartalnika „Na Sieradzkich Szlakach” chciałbym takie właśnie nagrobki oraz odkrywać historie ludzi, których upamiętniają.

Zachęcam również do własnego odkrywania nekropolii ziemi sieradzkiej, dokumentowania znajdujących się na nich grobów oraz publikowania efektów swoich prac.

Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych: Poddębice

 1. na odwrocie płyty osoby zmarłej w 1974 r.

Hier 

ruht in Gott

unser herzensguter Vater

Wilhelm Richter

* 3. Marz 1856

+ 17. Juni 1918

 

Nach langen  pflichtgetre

Erdenwallen

Ruht unser Vater hier

 beweint von allen 

25.03.2025 r. Wykład dla TGCP pt. "Pierwszowojenne losy - poszukiwanie przodków-żołnierzy na przykładzie bitwy łódzkiej 1914 r."

W dniu 25 marca 2025 r. miałem przyjemność wygłosić w trakcie comiesięcznego spotkania Towarzystwa Genealogicznego Centralnej Polski wykład poświęcony tematowi "Pierwszowojenne losy - poszukiwanie przodków-żołnierzy na przykładzie bitwy łódzkiej 1914 r.".

W trakcie spotkania opowiedziałem nie tylko o operacji łódzkiej oraz jej najważniejszym etapie jakim była tzw. bitwa łódzka, ale przede wszystkim omówiłem najważniejsze internetowe bazy danych, publikacje książkowe oraz miejsca gdzie można odnaleźć istotne dokumenty, wszystko w nawiązaniu do walk, które miały miejsce w listopadzie-grudniu 1914 r. w okolicach Łodzi.

Poniżej zamieszczam prezentację, która była przygotowana specjalnie na ten wykład i w jego trakcie wykorzystana:

Grudzień 2024 r. - podsumowanie

Odnalezione dokumenty dotyczące przodków:

1. akt małżeństwa Leonarda Sarneckiego i Agaty z d. Grabowska - nr 25/1835 par. Wielgie
   

Odkryci nowi przodkowie:

1. Józef Sarnecki (5*pradziadek, linia Sarnecki)
2. Marianna Sarnecka z d. ... (5*prababcia, linia Sarnecki)
3. Szymon Grabowski (5*pradziadek, linia Sarnecki)
4. Marianna Grabowska z d. ... (5*prababcia, linia Sarnecki)

Uaktualnienia linii przodków:

1. Sarnecki (31.12.2024 r.)

Ilość osób dodanych do drzewa: 4 osoby

 

Akt małżeństwa Leonarda Sarneckiego i Agaty z d. Grabowska
(AP we Włocławku, Wielgie, Małżeństwa 1826-1848, sygn. 7, str. 41)

Listopad 2024 r. - podsumowanie

Odnalezione dokumenty dotyczące przodków:

1. akt chrztu Bartłomieja Oleszczaka (4*pradziadek, linia Oleszczak) - nr 52/1764 par. Marzenin
   
2. akt zgonu Ignacego Oropańskiego (4*pradziadek, linia Oleszczak) - nr 27/1832 par. Borszewice

Odkryci nowi przodkowie:

1. Wojciech Oleszczak (5*pradziadek, linia Oleszczak)
2. Marianna Oleszczak z d. ... (5*prababcia, żona Wojciecha, linia Oleszczak)

Uaktualnienia linii przodków:

1. Oleszczak (3.11.2024 r.)
2. Tomczyk (9.11.2024 r.)
3. Adamski (30.11.20244 r.)
   

Ilość osób dodanych do drzewa: 48 osoby

 

Akt chrztu Bartlomieja Oleszczaka

(AA w Łodzi, Marzenin, Chrzty 1741-1785 r., sygn. 1, str. 297)

Archiwalne zdjęcia lotnicze na portalu Geoportal2

Ostatnio na forum genealodzy.pl pojawił się bardzo interesujący wątek dotyczący strony Geoportal2 . Z samego portalu korzystam już od lat, w szczególności przy pisaniu różnych artykułów, opcja „Lidar” przy poszukiwaniu śladów np. dawnych cmentarzy ewangelickich, czy pierwszowojennych to genialna funkcja. Tym razem, dzięki Użytkownikom w/w forum, dowiedziałem się, że od jakiegoś czasu można tam odnaleźć archiwalne zdjęcia lotnicze, z których najstarsze wykonano w 1944 r. (dotyczą one jednak – przynajmniej obecnie – wyłącznie terenów podkarpacia).

Dla osób, które nigdy nie korzystały z Geoportalu, lub jedynie w bardzo ograniczonym zakresie dostanie się do tych map może nie być takim łatwym zadaniem, trzeba bowiem nieco poklikać. Być może zatem komuś przyda się poniższa instrukcja:

1. Uruchomienie Geoportalu - https://mapy.geoportal.gov.pl/imap/Imgp_2.html

Linia Duszyński - Duszka

Jedna z moich bardziej odległych gałęzi rodzinnych dotyczy osób noszących nazwisko Duszyński (a wcześniej Duszka). Lata nie zajmowałem się tym obszarem, a teraz jak do niego zasiadłem to udało się od razu złapać dwa pokolenia. Teraz, po kilku godzinach pracy, ta część mojego wywodu przodków prezentuje się tak:

1. Bartłomiej Duszka (ur. ? - zm. ?)

+ Małgorzata z d. ... (ur. ? - zm. ?) /małż. ?)

 

1.1. Walenty Duszka (Duszyński) (ur. 1760 r. par. Czernikowo - zm. ?)

+ Marianna z d. Omiszejska (ur. ? - zm. ?) /małż. 1784 r. par. Czernikowo/

1.1.1. Franciszka Duszka (Duszyńska) (ur. 1784 r. par. Czernikowo - zm. 1846 r. par. Włocławek)

+ Antoni Strzałkowski (ur. ok. 1779 r. - zm. ?) /małż. 1801 r. par. Czernikowo/

1.1.1.1. Teresa Strzałkowska (ur. 1807 r. par. Bobrowniki - zm. 1809 r. par. Czernikowo)

1.1.1.2. Stanisław Strzałkowski (ur. ok. 1803 r. - zm. 1809 r. par. Czernikowo)

+ Maciej Orłowski (ur. ? - zm. ?) /małż. 1808 r. par. Bobrowniki/

1.1.1.3. Marianna Orłowska (ur. 1809 r. par. Czernikowo - zm. )

1.1.1.4. Antoni Orłowski (ur. 1815 r. par. Czernikowo - zm. ?)

1.1.1.5. Jan Orłowski (ur. ok. 1817 r. - zm. ?)

1.1.1.6. Marceli Orłowski (ur. ok. 1820 r. - zm. ?)

1.1.2. Józef Duszka (ur. 1786 r. par. Czernikowo - zm. ?)

Jeżeli u kogoś wśród przodków występują w/w osoby, zapraszam do kontaktu :)

Ślub Macieja Orłowskiego i Franciszki z d. Duszyńska

16 stycznia 1808 r. w parafii rzymskokatolickiej w Bobrownikach doszło do zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy moimi 5*pradziadkami Maciejem Orłowskim i Franciszką Strzałkowską z d. Duszyńską. Mimo, że znam dokładną datę i miejsce w/w zdarzenia, najprawdopodobniej nigdy nie będzie mi dane zobaczyć dokumentu go opisującego. 

Przyczyną tego jest niezachowanie się do dzisiaj księgi małżeństw, która obejmowałaby akurat datę ślubu moich przodków. Można by pomyśleć, że przecież dla 1808 r. powinny być dwie księgi - metrykalna oraz już stanu cywilnego. W przypadku ksiąg metrykalnych w Archiwum Diecezjalnym we Włocławku znajdują się jedynie trzy księgi z parafii w Bobrownikach: Księga chrztów i małżeństw 1722-1747 r. (sygn. 1), Księga chrztów 1751-1799 r. (sygn. 2) oraz Sumariusz akt ochrzczonych, zaślubionych i zmarłych 1722-1809 r. (sygn. 3). Z kolei księgi aktów stanu cywilnego to zostały one wprowadzone dopiero od 1 maja 1808 r., a najstarsza księga ASC z Bobrownik zaczyna się od dokumentów spisanych 26 maja 1808 r. (APWł, Bobrowniki, sygn. 2). Jak pech to pech :)

Na szczęście dostępny jest w/w Sumariusz, w którym odnotowano fakt zawarcia małżeństwa przez Macieja Orłowskiego i Franciszkę Strzałkowską, błędnie wpisaną tam jako Katarzyna.

Wtórne użycie niemieckich nagrobków

Przy okazji wizyt na cmentarzach często wodzę wzrokiem po mijanych grobach i nagrobkach. Dzięki temu udało mi się wypatrzeć odklejone czarne tablice i odbite negatywy napisów na głowicach, do których były te tablice przyklejone. W jednym przypadku zaś, z tyłu płyty, po prostu było widać dawne napisy. W każdym z tych przypadków były to napisy w języku niemieckim, stąd mój domysł, że wcześniej wszystkie te płyty znajdowały się na jakichś zlikwidowanych niemieckich, ewangelickich cmentarzach. 

Kiedy zacząłem zgłębiać temat okazało się, że miałem rację. Z relacji i opowieści wielu kamieniarzy dało się usłyszeć, że pozyskiwali oni materiały na nowe nagrobki z dawnych ewangelickich nekropolii, które zostały decyzją władz zlikwidowane. W przypadku Łodzi moje "odkrycia" też nie były żadną nowością, już w 2001 r. ukazał się artykuł, opisujący taką historię, tyle że z cmentarza przy ul. Szczecińskiej (link do artykułu).

Wszystkie zdjęcia zostały odpowiednio obrócone i odbite, tak aby można było odczytać zachowane napisy. Spróbowałem też odnaleźć jakieś informacje o zmarłych osobach, których tablice nagrobne zostały ponownie wykorzystane. 

Jeżeli też zauważyliście takie tablice albo negatywy dawnych napisów koniecznie zróbcie im zdjęcie, spróbujcie odczytać i przekażcie informację o tym gdzieś dalej. Już raz te nagrobki "zniknęły", nie pozwólmy aby stało się to ponownie.

Jeśli natomiast nie jesteś w stanie odczytać napisów, nie masz jak opublikować o tym informacji, albo chciałbyś to zrobić anonimowo - skontaktuj się ze mną.

Błaszki

Cmentarz ewangelicki

 

Łódź

Cmentarz komunalny "Doły"

Cmentarz komunalny "Zarzew"

Cmentarz rzymskokatolicki pw. św. Anny (Zarzew)

Cmentarz rzymskokatolicki pw. św. Antoniego (Mania)

Cmentarz rzymskokatolicki pw. MB Nieustającej Pomocy (ul. Szczecińska)

Cmentarz rzymskokatolicki pw. św. Wojciecha (Kurczaki)

Poddębice

Cmentarz rzymskokatolicki 

Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych: Łódź - Cmentarz rzymskokatolicki pw. św. Wojciecha (Kurczaki)

1. brak danych o dacie wykonania powtórnego nagrobka

Hier ruht

meine innig geliebte Frau

unsere gute, treue Mutter

REGINA COHN

geb. BRASCH

geb. 15. Juli 1860,

in Birnbaum

gest. 11. Juni 1892.

Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych: Łódź - Cmentarz rzymskokatolicki pw. MB Nieustającej Pomocy (ul. Szczecińska)

1. na odwrocie płyty osoby zmarłej w 1985 r. (?)

Źródło: https://lodz.naszemiasto.pl/nagrobki-z-odzysku/ar/c1-5316493

Anna Pieper

geb. Will (?)

* 31.1.1871 + 13.12.1940

Wilhelm Pieper

* 28.10.1901 + 19.9.1929

Zu früh für uns doch Gottes Wille

Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych: Łódź - Cmentarz rzymskokatolicki pw. św. Antoniego (Mania)

1. brak informacji co do powtórnie wykorzystanej tablicy

Zdjęcie dzięki uprzejmości p. Hanny Szurczak

Hier ruht in Gott

der ??händler

Emil Ko??

geb. 5. August 1859

gest. 5. April 1913

Ruhe in Frieden

Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych: Łódź - Cmentarz komunalny "Doły"

1. brak powtórnie wykorzystanej tablicy

Hier ruht in Frieden

?? unvergessliche

Ma?? Ahneht

Geb. am ?? September 1882

Gest. am 11. Juni 1928

?? und arbeit war

Dein Leben

Ruhe hat Dir Gott gegeben

Powtórne wykorzystanie niemieckich tablic nagrobnych: Łódź - Cmentarz komunalny "Zarzew"

1. na odwrocie tablicy osoby zmarłej w 1987 r.

 

Pau 

188 

Gdzie odbył się ślub Ludwika Czyżewskiego i Zuzanny Izdebskiej?

Z uwagi na zniszczenie/zaginięcie ksiąg metrykalnych z parafii w Wartkowicach z przełomu XVIII i XIX w. ciągle szukam jakichkolwiek śladów po moich Czyżewskich, by jakimś cudem dogrzebać się do czegoś o moich 3*pradziadkach Józefie Czyżewskim i Mariannie zd. (S)Krzyckiej. 

 

W związku z tym obecnie staram się jak najdokładniej prześledzić losy ich dzieci, które dożyły dorosłego wieku tj. Karoliny, Ludwika Jana i Macieja.  Chwilowo trafiło się, że głównie zajmuję się Ludwikiem Janem Czyżewskim, a za główny cel stawiam odnalezienie dokumentów związanych z jego pierwszym małżeństwem z Zuzanną Izdebską, być może bowiem zachowały się alegaty, a w nich będzie np. akt chrztu (w przypadku jego dwóch kolejnych małżeństw alegat albo nie ma, albo nie ma w nich żadnych interesujących mnie dokumentów). Póki co jednak nie udało mi się natrafić na żaden ślad tego aktu małżeństwa.  

 

Z zebranych informacji wiem natomiast, że Zuzanna Czyżewska zd. Izdebska zmarła w dniu 19 lipca 1852 r. w Domaradzynie (akt 31/1852 par. Bratoszewice). Według zapisu miała mieć wówczas 43 lata i była córką Jana i Krystyny. Zatem, zgodnie z w/w informacją, Zuzanna powinna urodzić się ok. 1809 r., brak jednak danych gdzie miała przyjść na świat.  

 

Dzięki Genetece, mając podstawowe dane o jej rodzicach, natrafiłem na rodzeństwo Zuzanny Izdebskiej:  

1. Teodozja - zmarła w wieku 56 lat w dniu 1.09.1852 r. w Mokrej (akt 310/1852 par. Skierniewice), córka Jana i Krystyny Rudnickiej, żona Adama Kopczewskiego; powinna urodzić się ok. 1796 r., brak danych co do miejsca narodzin;
2. Petronela – chrzczona w dniu 6.06.1808 r. w Piotrkowie Trybunalskim (par. Piotrków Trybunalski), zmarła 15 maja 1809 r. w Piotrkowie Trybunalskim (k. 102), córka Jana i Krystyny Rudnickiej;
3. Bogumiła Teofila Tekla – urodzoną w dniu 27 grudnia 1804 r. w Warszawie (akt 15/1805 par. św. Andrzeja w Warszawie), córkę Jana i Krystyny Rudnickiej.  

Franciszek Turlakiewicz i Marianna Bińskowska

Ostatnio mam szczęście do zmiennych nazwisk wśród moich przodków.

Kilkanaście lat temu dosyć intensywnie badałem linię mojego nazwiska wraz z bocznymi liniami. Jedną z tych bocznych gałęzi było nazwisko Turlakiewicz, które nosiła moja 2*prababcia Apolonia, żona Edwarda Czyżewskiego. Jej rodzicami byli Jan Nepomucen Turlakiewicz (1816-1896) oraz Józefa zd. Lewandowska (1816-1867). Z kolei rodzicami Jana Nepomucena był Franciszek Turlakiewicz i Marianna zd. Bińkowska. Udało mi się wówczas odnaleźć także akt chrztu w/w Franciszka, syna uczciwych Wojciecha i Józefaty Turlaków urodzonego 7 października 1778 r. w Piątku.

 

Źródło:Źródło: Archiwum Archidiecezjalne w Łodzi, Piątek, sygn. 4

Stępczyński - Lewiński

Kilka lat  temu wynotowałem podczas swoich poszukiwań w księgach z parafii rzym-kat w Chodczu, że moja 4*prababka Marianna zd. Orłowska miała dwóch mężów. Pierwszym z nich był mój 4*pradziad Szymon Kluszczyński, zmarł on jednak dosyć młodo w 1848 r. i już rok później pra…babka wzięła w Chodczu kolejny ślub z Franciszkiem Stępczyńskim, synem Józefy Stępczyńskiej (w akcie małżeństwa brak informacji o ojcu).